وبلاگ

مقالات سایت
مراسم عزاداری امام حسین در کشورهای دیگر چگونه برگزار می شود؟

مراسم عزاداری امام حسین در کشورهای دیگر چگونه برگزار می شود؟

۱۳۹۸-۰۶-۱۳

ماه محرم، ماه عزادارای سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین  است. با فرا رسیدن این ماه خیابان ها و  کوچه ها، مساجد و تکایا و حسینیه ها مشکی پوش می شوند و دسته های عزاداری به راه می افتند. همه ما از کودکی مراسم عزاداری امام حسین ع را به یاد می آوریم. برگزاری مراسم عزای حسینی قدمتی دیرینه دارد که در طول سالیانی دور و دراز، نسل به نسل به اکنون منتقل شده است. آیا تا کنون فکر کرده اید اولین مراسم عزای امام حسین ع کجا و چه زمانی برگزار شده است؟ در طول سالیان چگونه برگزار می شده است و چه آدابی داشته است؟ برای جواب دادن به این پرسش ها با سایت قصر گلها همراه باشید.

تاریخچه مراسم عزاداری ماه محرم در ایران

 شاید بتوان گفت اولین باری که شیعیان به طور رسمی و گسترده برای شهادت مظلومانه امام حسین و یارانشان در دشت نینوا عزاداری نمودند، در زمان آل بویه است. در سال ۳۵۲ هجری قمری بود که مردم در ماه محرم خیابان ها و کوچه ها را سیاهپوش کردند و در عزای حسینی اشک ماتم ریختند. رهبران آل بویه شیعه بودند و خود از مردم می خواستند در روز شهادت امام حسین مراسم عزاداری و نوحه سرایی برپا کنند. کم کم این مراسم در میان مردم تبدیل به یک ارادت به امام حسین شد و شیعیانی که قلبشان داغدار سرور و سالار شهیدان بود هر ساله مراسم عزای حسینی را بر پا می کردند.

برپایی مراسم عزاداری ماه محرم و روز عاشورا نسل به نسل در میان حکومت های بعدی نیز ادامه پیدا کرد، به طوریکه در  زمان حکومت صفویان، جهانگرد ایتالیایی به نام فرانچسکو جملی کارری در سفرنامه خود می نویسد:

“روز دوشنبه ۲۳ ماه اوت، با طلوع ماه نو، برگزارى مراسمِی بسیار غم ‌انگیز آغاز شد. ایرانیان به یاد درگذشت دو تن از امامان خود، حسن و حسین فرزندان على این مراسم را همه ساله برگزار  مى‌کنند. این دو نفر در نزدیکى ‌هاى بغداد به دست عمر ابن سعد به قتل رسیده ‌اند. این مراسم ده روز طول مى ‌کشد و در تمام این مدت میدان‌ها و گذرگاه‌ها چراغانى و روشن و علم‌هاى سیاه در همه جا بر افراشته است. در سر گذرها صندلی‌هایى گذاشته ‌اند که هر چندگاه یک ملا بر روى آن مى ‌نشیند و سخنانى در  مصیبت کشتگان مى ‌گوید. همه‌ ساکنان محله ها در حالى که به ‌عنوان سوگوارى جامه‌ کبود یا سرخ بر تن کرده ‌اند، در پاى کرسى وعظ و مرثیه آنان مى ‌نشینند.”

این روند طی سالیان در حکومت های بعدی از افشاریان و زندیان و سپس قاجار و پهلوی و اکنون در انقلاب اسلامی ایران پابرجا مانده است.

اما چرا مراسم عزاداری برای امام حسین ع از اول محرم آغاز می گردد؟ پاسخ را در سخنان حجت الاسلام پناهیان جستجو می کنیم. ”این موضوع شاید به اعتبار فرمایش امام رضا(ع) است که می ‌فرماید از اول دهۀ محرم حزن و اندوه در   چهرۀ پدرم دیده می ‌شد و حالت عزادار به خود می ‌گرفتند. در روایت آمده است که امام رضا(ع) فرمودند: هنگامی که ماه محرم شروع می‌شد، دیگر کسی پدرم را خندان نمی‌دید و هر روز ناراحتی او بیشتر می‌شد تا روز دهم محرم. پس وقتی روز دهم می‌رسید، آن روز روز مصیبت و اندوه و گریۀ او بود.  همچنین “شاید به این دلیل باشد که       عزاداران قبل از عاشورا با ده شب عزاداری بتوانند خود را برای حضور در غم بزرگ عاشورا آماده کنند. چرا که پس از یک هفته عزاداری، حضور در ذکر مصیبت هولناک عاشورا قابل تحمل‌تر خواهد بود. تمام عزاداران  می ‌دانند که اگر عزاداری از روز عاشورا شروع می‌شد چقدر ذکر مصیبت‌ها در عاشورا دردناک‌تر و غیرقابل تحمل‌تر می‌شد.

مراسم عزاداری ماه محرم در جای جای دنیا

امروزه مراسم عزاداری برای امام حسین (ع)محدود به کشورهای مسلمان نشین یا شیعه نشین نیست. در قلب کشورهای مسیحی و یهودی و حتی کافر مراسم عزاداری ماه محرم به شکل گسترده ای توسط شیعیان برگزار می گردد . در بسیاری از کشورهای اروپایی به همت مسلمانان آن کشورها، مساجد و حسینیه هایی بنا شده که در ایام سوگواری ماه محرم محفل عزاداران حسینی است و برنامه های مختلفی به مناسبت این ایام در آنها برگبرپا می شود. در     این کشورها سخنرانی مذهبی، سرودن شعر در رسای سرور شهیدان، مراسم سینه زنی و مدیحه سرایی برگزار می گردد.

 در ایران نیز مراسم عزای حسینی در شهرهای مختلف به گونه های متفاوت برپا می شود. مثلا در شهر اردبیل مراسم طشت گذاری یا طشت گردانی صورت می گیرد. این طشت نمادی از مشک خالی سقای کربلا است که دراردبیل آنرا به یاد لبهای تشنه امام حسین ع و یارانش پر از آب می کنند که معتقدند این آب متبرک و مقدس است و برای شفای بیماران و گرفتن حاجت می نوشند.

 در شهر یزد مراسم نخل گردانی از مراسم رایج برای سوگواری حسینی است. این نخل یک اسکلت چوبی بسیار     بزرگ است که روی آن پارچه، آینه، چراغ، شمشیر و… قرار می دهند  و نمادی از تابوت سیدالشهدا(ع) است. این نخل سنگین که  با همکاری و  کمک همه عزاداران بلند می ‌‌شود در میان خیل عظیم عزاداران گردانده می شود و مراسم عزاداری پرشکوهی برای آن برپا می گردد.

در لرستان مراسم گل مالی رایج است. در این مراسم عزاداران حسینی صورت و بدنشان را در سوگ ارباب بی کفن با گل نرم و گلاب گل مال می کنند و پس از خشک شدن گل ها با به راه انداختن دسته های عزاداری به سوگواری  می پردازند.

در بسیاری دیگر از شهر های ایران از جمله بوشهر و اصفهان و مشهد و غیره مراسم عزاداری به گونه های مختلف  برگزار می گردد.

 درگیر شدن مراسم عزای حسینی با برخی خرافات

معمولا در مراسمی که سال های متمادی مردم را به خود جذب کند خرافاتی وارد می شود. مراسم ماه محرم نیز از  این قاعده مستثنی نبوده است. برخی از مردم با وارد کردن عمدی یا سهوی برخی سنت های غلط باعث به وجود آمدن بدعت یا خرافه در طول سالیان دراز شده اند. از جمله این خرافات می توان به نقل داستان های موهوم وافسانه  ای از رشادت های امام حسین و حضرت عباس اشاره نمود. همچنین مراسم قمه زنی به شکل هایی وحشتناک و غیر عادی از دیگر کارهای خرافی است. تحریف برخی از روایات دشت کربلا و سخنان اهل بیت امام حسین باعث به وجود آمدن برخی اعتقادات غلط و خرافات واهی شده است که در این زمینه باید هوشیار بود و سخنان همه راویان مجالس عزا را بدون تحقیق نپذیرفت.

نویسنده: